Formúlur
Úr OpenOffice.is
Formúla er töflufall sem búið er að rita í reit ásamt breytum þess. Hægt er að setja inn formúlu á ýmsan hátt.
Fljótlegasta aðferðin við að setja inn formúlu er að byrja bara að rita hana annað hvor beint í reit eða á innritunarreitinn. Ef maður ritar beint í reitinn, þá verða formúlutólin virk á formúlustikunni um leið og maður setur inn reiknitákn eins og jafnaðarmerki eða minna-en tákn (<).
Gallinn við þessar aðferðir er að maður getur gert innsláttarvillur. Að auki er ekki víst að maður muni uppsetningu formúlunnar nema maður sé stöðugt að nota hana.
Ráð Nýtt í 3.1: Calc sýnir uppsetningu formúlu í vísbendingu við hliðina á reitnum á meðan maður ritar hana inn.
Fallalistinn er með stutta lýsingu á hverju falli, smelltu á fall og skoðaðu neðst í gluggann, þar kemur stutt lýsing á hvað fallið gerir. Þú getur stækkað svæðið sem lýsingin er á ef þörf er á með því að fara með örina yfir skilin milli fallalistans og lýsingarinnar. Þegar bendillinn breytist í tvöfalda ör getur þú smellt og dregið til að stækka lýsingarreitinn. Þú getur sett inn fall úr listanum með því að tvísmella á það. Það kemur þá í þann reit sem er með fókusinn.
Að nota fallalistann er ekki mikið seinlegra en að slá inn föllin handvirkt og hefur þann kost að þú þarft ekki að leggja algerlega á minnið hvernig fallið er notað eða hvernig það er stafsett. Það ættu því að vera minni líkur á villum. Einnig er kostur að geta síað út föll sem algengast er að þú notir.
Önnur einföld leið til að setja inn föll er Fallaálfurinn (Function Wizard). Hann opnar þú með Insert > Function, eða smellir á hnappinn 
fyrir framan innritunarreitinn eða ýtir á CTRL+F2. Álfurinn inniheldur sama lista og sama hjálpartexta og fallalistinn en til viðbótar hefur hann textareiti fyrir breytur fallsins. Einnig hefur hann reit þar sem þú getur séð niðurstöðu fallsins (Mynd 2).
Þú getur líka valið Structure flipann (Mynd 3) til að sjá tré yfir fallið. Þetta nýtist best þegar við erum farin að blanda saman mörgum föllum. Helsti kosturinn við Álfinn er að þar slær maður hverja breytu fyrir sig í sér textareit, sem minnkar hættu á villum. Ókosturinn er hins vegar að það tekur lengri tíma að slá inn gögnin.
Annar kostur við Álfinn er að þú getur minnkað gluggann meðan þú ert að setja inn breytur. Við endann á hverjum textareit er hnappur til að minnka gluggann 
. Ef þú smellir á minnkunnarhnappinn þá hverfur allur glugginn nema textareiturinn sem tilheyrir hnappnum, þetta gefur möguleika á að smella á þann reit í skjalinu sem inniheldur breytuna sem við viljum nota. Smelltu svo aftur á minnkunnarhnapinn til að birta gluggann aftur.
Að lokum þá er einnig hægt að búa til fjölva (e. Macro) fyrir þau föll sem við notum mikið. Þá getum við sett hnapp á hnappastikuna eða flýtileið á lyklaborði til að setja það fall inn.
En sama hvaða aðferð við notum til að setja inn föll þá þurfum við aðeins að spá í hvernig fallið er uppbyggt áður en við notum það. Þegar við erum sátt við að allt sé rétt þarf að loka fallinu með Accept hnappnum 
framan við innritunarreitinn eða með því að ýta á ENTER á lyklaborðinu.
Ef þú sérð bara formúluna áfram í reitnum en ekki niðurstöðuna þá er líklegt að Calc sé stillt til að sýna formúluna en ekki niðurstöðuna í Tools > Options > OpenOffice.org Calc > View. Taktu hakið úr Formulas í Display hluta gluggans. Þú getur alltaf séð formúluna í innritunarreitnum.
Efnisyfirlit |
Tákn í formúlum
Hægt er að nota hvaða reit sem er í skjalinu til að setja útreikninga. Með því að setja jafnaðarmerki (=) fyrir framan það sem við skrifum í reitina segjum við Calc að það sem á eftir kemur sé Fall eða útreikningur. Hægt er að reikna einföld dæmi eins og 15+46 líkt og sýnt er á mynd 5.
Athugaðu
Að setja inn jafnaðarmerki án þess að Calc reyni að reikna það sem á eftir
kemur er gert með því að setja úrfellingarmerki (') fyrir framan jafnaðarmerkið,
til dæmis '=15. Calc tekur allt sem kemur á eftir úrfellingarmerkinu sem texta
og reiknar því ekki út úr því.
Útreikningurinn vinstra megin er mjög einfaldur og þarf bara einn reit. En þó sést helsti kosturinn við Calc hægra megin á myndinni þar sem gögnin eru í reitum og svo er hægt að vísa í þessa reiti. Í þessu tilfelli B3 og B4. Útreikningurinn er svo í reit B5, þannig að formúlan er =B3+B4 eða með öðrum orðum á að koma niðurstaða þess að leggja saman tölurnar í reitum B3 og B4. Nokkur dæmi um formúlur má sjá í Töflu 1.
Þetta tilvísanakerfi hefur þann kost að margar formúlur geta notað sömu töluna og einnig að auðvelt er að breyta forsendum til að sjá hvaða áhrif breytingar hafa. Hægt er að vísa í tölur hvar sem er í skjalinu. Ef tala sem vísað er í er ekki á sama blaði þá kemur nafn viðkomandi blaðs fyrir framan tilvísunina, t.d. =SUM(Sheet2.B12+Sheet3.A11).
Tafla 1: Algengar aðferðir við að setja inn formúlur.
| Formúla | Lýsing |
| =A1+10 | Birtir töluna í A1 og bætir 10 við |
| =A1*16% | Birtir 16% Af tölunni í A1 |
| =A1 * A2 | Margfaldar saman tölurnar í A1 og A2 |
| =ROUND(A1;1) | Birtir töluna í A1 afrúnnaða í einn aukastaf |
| =EFFECTIVE(5%;12) | Reiknar virka vexti miðað við 5% ársvexti og 12 afborganir á ári |
| =B8-SUM(B10:B14) | Reiknar summu reitana B10 til B14 (Takið eftir tvípunktinum sem þýðir TIL) dregur svo summuna frá tölunni í B8 |
| =SUM(B8;SUM(B10:B14)) | Reiknar summu reitana B10 til B14 (tvípunktur=TIL) og bætir svo líka tölunni í B8 við (Semikomma=OG). Þetta mætti því lesa sem: Leggja saman(B8 og summu(B10 til B14)) |
| =SUM(B1:B65536) | Leggur saman allar tölur í B dálki |
| =AVERAGE(Blóðsykur) | Birtir meðaltal allra talna í svæði sem heitir Blóðsykur |
| =IF(C31>140; "Hátt"; "Í lagi") | Sýnir niðurstöðu samanburða á tveimur tölum. Ef talan í C31 er stærri en 140 þá kemur „Hátt“ í reitinn ef hún er hins vegar lægri þá kemur „Í lagi“ í reitinn |
Ef þú skoðar Töflu 1 sérðu að sumar formúlurnar byrja á orði og sviga, þetta eru föllin. Föllin eiga það öll sammerkt að byrja á orði og svo koma breytur innan sviga aðgreindar með semikommu. Einföldustu föllin þurfa ekki að taka með sér breytu en þurfa samt að hafa sviga. Dæmi um þetta er föllin =PI() sem birtir Pí og =NOW() sem birtir dagsetningu og tíma, núna.
Tilvísanir í föllum geta líka verið nöfn á reitum. Það er að segja við getum gefið reitum eða svæðum lýsandi nöfn. Þetta getum við gert með Insert > Names. Sem dæmi er orðið „Blóðsykur“ í næstsíðasta dæminu í Töflu 3 nafn á svæði sem segir kannski aðeins meira en B3:B10.
Gerðir tákna
Þú getur notað eftirfarandi gerðir tákna í Calc: reiknitákn, samanburðartákn, lýsitákn, texta, tílvísanir.
Reiknitákn
Reiknitáknin má sjá í Töflu 2. Samlagningar-, frádráttar-, margföldunar- og deilingarmerkin skila talnaniðurstöðu. Negatíva og Prósentumerkið lýsa ákveðnum eiginleikum tölu í reit t.d. -37. Dæmi um veldi sýnir hvernig tala er margfölduð með sjálfri sér. Sem dæmi 23 =2*2*2.
Tafla 2: Reiknitákn
| Tákn | Nafn | Dæmi |
| + (Plús) | Samlagning | =1+1 |
| - (Mínus) | Frádráttur | =2-1 |
| - (Mínus) | Negatíft | -5 |
| * (Stjarna) | Margföldun | =2*2 |
| / (Skástrik) | Deiling | =10/5 |
| % (Prósent) | Prósent (hlutfall af 100) | 15,00% |
| ^ (Hattur) | Veldi | 2^3 |
Samanburðartákn
Samanburðartákn má finna í samanburðarföllum eins og IF-fallinu. Samanburðartáknið skilar niðurstöðu sem er annað hvort SATT eða ÓSATT, sem dæmi =IF(B6>G12; 127; 0) mætti lesa sem: Ef talan í B6 er stærri en talan í G12 þá á að skila tölunni 127 annars tölunni 0.
Hægt er að fá beint fram niðurstöðuna SATT (TRUE) eða ÓSATT (FALSE) með því að slá inn formúlu beint með samanburði, t.d. =B6>B12. Ef talan í B6 er stærri en talan í B12 þá kemur TRUE í reitinn annars FALSE
Tafla 3: Samanburðartákn
| Tákn | Nafn | Dæmi |
| = (Jafnaðarmerki) | Jafnt og | A1=B1 |
| > (Stærrra en) | Stærrra en | A1>B1 |
| < (Minna en) | Minna en | A1<B1 |
| >= (Stærra en eða jafnt og) | Stærra en eða jafnt og | A1>=B1 |
| <= (Minna en eða jafnt og) | Minna en eða jafnt og | A1<=B1 |
| <> (Ekki jafnt) | Ekki jafnt | A1<>B1 |
Lýsitákn
Tákn fyrir gjaldmiðil eru líklega algengustu lýsitáknin. Hægt er að láta Calc setja gjalmiðilstákn með tölu án þess að það hafa áhrif á útreikninginn. Ef gjaldmiðill er sleginn beint í reitinn, til dæmis $0,97 eða 275kr þá tekur Calc það sem texta og ekki er hægt að reikna með tölunni. Til að setja gjaldmiðilstákn þarf því að nota Format Cells og stilla reitinn sem gjaldmiðilsreit og þá kemur sjálfkrafa það gjaldmiðilstákn sem við veljum (mynd 6).
Textatákn
Mjög algengt er að það þurfi að nota texta í töfluskjölum. Hægt er að tengja saman texta og tölur frá mismunandi stöðum og setja það í einn reit. Mynd 7 sýnir dæmi um þetta.
Í þessu dæmi er texta og tölum úr þremur reitum skeytt saman í öðrum reit. Einnig er bætt við bili, punkti og kommu þar sem við á. Formúlan verður þá =C6 & ". " & B6 & ", " D6.
Ef við göngum aðeins lengra þá getum við gefið reitnum nafn og notað svo nafnið síðar til að fá þessa dagsetningu upp.
Tilvísanatákn
Tilvísanir vísa til ákveðins svæðis í skjalinu. Tilvísanir geta verið stakir reitir sem er vísað í með bókstaf dálksins og númeri línu. Á mynd 11 má sjá tilvísun í reit A1 í nafnreitnum.
Tilvísun getur líka vísað í svæði. Þá er fyrri vísunin í þann reit sem er í efra vinstra horni reitsins og seinni vísunin er í reitinn sem er í neðra horninu hægra megin. Á mynd 12 má sjá vísun í svæðið A1 til D12 og er það þá táknað sem A1:D12.
Í nafnareitnum á mynd 12 má sjá svæðið sem valið hefur verið með músinni en það er líka hægt að fara í hina áttina og velja svæðið með því að skrifa inn svæðið og ýta á enter.
Hægt er að búa til sín eigin tilvísanatákn með því að gefa reitum eða svæðum nafn með skipuninni Insert > Names > Define, eða með því að ýta á CTRL+F3.
Röð útreikninga
Með röð útreikninga er átt við aðgerðarröð í útreikningum, þ.e. að margföldun og deiling eru framkvæmdar á undan samlagningu og frádrætti. Það er mjög algengur misskilningur að reikningurinn sé framkvæmdur beint frá hægri til vinstri eins og texti er lesinn. Dæmi um röð reikniaðgerða má sjá í töflu 4. Tafla 4: Röð útreikninga
| Ef reiknað væri frá hægri til vinstri | Rétt aðgerðarröð |
| 1+3*2+3 = 11 1+3=4, svo 4 X 2 = 8, svo 8 + 3 = 11 |
1+3*2+3 = 10 |
| Annar möguleiki væri að einhver myndi reikna svona: 1+3*2+3 = 20 (1+3=4 og 2+3=5 og 5*4=20) |
Calc reiknar fyrst margföldun áður en hann fer í að reikna samlagningu og frádrátt. |
Ef niðurstaðan á að vera 11 eða 20 þá þarf að nota sviga til að fá þá niðurstöðu. Þar sem Calc reiknar alltaf fyrst út úr svigum:
((1+3) * 2)+3 = 11
(1+3) * (2+3) = 20
Athugaðu Skoðaðu vel hvernig svigar notast til að grúppa saman aðgerðir til að rétt útkoma fáist. t.d. að = B4+G12*C4/M12 verði =((B4+G12)*C4)/M12.
Útreikningar samtengja blöð
Einn kostur við Calc er að geta tengt gögn frá einu blaði til annars. Það getur verið þægilegt að gefa blöðunum nafn þegar þetta er gert, það eru minni líkur á villum ef blaðið heitir Sala eða Laun, heldur en Sheet1 eða Sheet2. Fallið SHEET() skilar númeri blaðsins sem það er á. Þannig að ef þú ert á þriðja blaði frá vinstri (Sheet3). Þá skilar þetta fall 3. Ef þetta blað er svo fært eitthvað annað þá breytist niðurstaðan í samræmi við nýju staðsetninguna.
Eftirfarandi er dæmi um sameiningu gagna af þremur blöðum. Í þessu dæmi er varahlutaverslun sem er með þrjú útibú. Sala þessara útibúa er svo sameinuð á eitt blað.
 Mynd 14.1: Blað með tölum frá Akureyrarútibúinu. |
 Mynd 14.2: Blað með tölum frá Reykjavíkurútibúinu. |
 Mynd 14.3: Blað með tölum frá Grímseyjarútibúinu. |
 Mynd 14.4: Blað með öllum tölum teknum saman. |
Til að bera þetta er þægilegt að nota fallaálfinn:
- Opnaðu fallaálfinn með hnappnum
eða með skipuninni Insert > Function, eða með CTRL+F2.
- Veldu fallaflokkinn Mathematical til að stytta listann, tvísmelltu svo á Sum fallið í listanum
- Það birtast reitir sem hægt er að slá inn breytur fallsins. Notaðu minnkunarhnappinn til að minnka gluggann og velja reitina sem þú vilt leggja saman, í þessu tilfelli reitir B8 í öllum blöðunum.
- Þegar þú hefur valið þá reiti eða svæði sem þú vilt þá smellir þú á minnkunnarhnappinn aftur til að fá allann gluggann upp.
- Til að velja næsta svæði eða reit þarftu að færa þig í næsta reit í glugganum og endurtaka leikinn. Fallaálfurinn leyfir þér að setja inn allt að 30 svæði.
Myndir 15 - 17 sýna hvernig þetta er gert.
 Mynd 15: SUM fallið valið í Fallálfinum]] |
 Mynd 16: Næsta skref í að velja reiti með gögnum]] |
 Mynd 17: Innsetningu lokið í Fallálfinum |
